Kamienica doktora Wedla zabytkiem

poniedziałek, 08 stycznia 2018 17:04

Jakub Lewicki – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków kamienicy powstałej w 1938 r. wg projektu architekta Zdzisława Mączeńskiego, położonej przy ul. Puławskiej 26/26A w Warszawie, z uwagi na zachowane wartości artystyczne, historyczne i naukowe.

Obiekt w modernistycznej stylistyce, wyróżniający się podwyższonym standardem, nowoczesnym rozkładem wnętrz i znakomitymi materiałami wykończeniowymi, został wybudowany na zlecenie dra Jana Wedla, trzeciego z kolei (po ojcu Emilu i dziadku Karolu) właściciela warszawskiej fabryki czekolady E. Wedel, który w latach 30. XX w. inwestował w budowę kamienic czynszowych. Prostą bryłę urozmaicono wieloosiowym wykuszem fasady, zawieszonym ponad parterem, stwarzającym wrażenie podcięcia budynku. Efekt ten został spotęgowany poprzez skontrastowanie przyziemia z pozostałymi kondygnacjami (ciemna okładzina kamienna w przyziemiu oraz tynkowane ściany w kolejnych piętrach), a także zastosowanie przestronnych witryn oraz szerokiego, dwuosiowego przejazdu bramnego. Tym samym podkreślona została funkcja przyziemia, jego odrębność i związek z ruchem ulicznym. Całość uzupełniono wystrojem rzeźbiarskim w archaicznej konwencji. Figuralne reliefy cechuje surowość masywnych, statycznie ujętych sylwetek ludzkich, uproszczony modelunek i profilowe ujęcie twarzy, co było charakterystyczne dla sztuki lat 30. XX w., zarówno w Polsce, jak i na świecie. We wnętrzach, w szczególności klatkach schodowych, artyzm uzyskano poprzez zastosowanie okładzin kamiennych, różnorodnych pod względem barwy oraz użyłkowania, nadających wnętrzom elegancji i świadczących o podwyższonym standardzie. Budynek dokumentuje także budownictwo mieszkaniowe Mokotowa, powstałe w dwudziestoleciu międzywojennym, którego wzmożony ruch przypadł na lata 30 XX w. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem była zabudowa obrzeżna wokół kwartałów ulic, ze wspólnym i wielkopowierzchniowym podwórzem wypełnionym zielenią, czasami częściowo zabudowanym mniejszymi i wolnostojącymi budynkami usytuowanymi w 2. linii zabudowy. Wszystkie mieszkania posiadały dostęp do światła dziennego oraz terenu wypoczynkowego, co było niezwykle ważne w przypadku kamienic projektowanych z myślą o zamożnych najemcach.

Nietypowym rozwiązaniem dla luksusowych kamienic czynszowych jest przewaga niewielkich mieszkań dwupokojowych i kawalerek nad większymi lokalami z rozbudowanym programem użytkowym. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że były one przeznaczone dla najemców mieszkających na stałe poza Warszawą, korzystających z mieszkań podczas krótkich lub okresowych pobytów w stolicy. W tym celu zredukowano kuchnię do niewielkiego, ślepego aneksu oraz zrezygnowano ze służbówek i balkonów. Ponadto, kamienica dokumentuje twórczość jednego z najwybitniejszych architektów II RP oraz wieloletniego wykładowcy Politechniki Warszawskiej Zdzisława Mączeńskiego, mającego ogromny wkład w rozwój polskiej architektury modernistycznej. Dzięki współpracy architekta i dra Jana Wedla Warszawa zyskała kilka efektownych i nowoczesnych kamienic. Wysoki poziom zamawianych projektów, standard wykończenia, a także zatrudnianie wielu artystów, reprezentujących nie tylko architekturę, ale i sztuki plastyczne, pozwala uznać Wedla za mecenasa sztuki, pomimo faktu, że podstawową ideą budowy kamienic czynszowych było lokowanie kapitału oraz generowanie z tego tytułu zysków.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Życzenia świąteczne

piątek, 22 grudnia 2017 00:00

Na zdjęciu fragment polichromii z katedry płockiej, autorstwa Władysława Drapiewskiego (realizacja polichromii 1904 - 1916).

Fot. P. Kiciak

Secesyjna kamienica w Warszawie zabytkiem

czwartek, 21 grudnia 2017 09:59

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – Jakub Lewicki podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków secesyjnej kamienicy Szymborskich, wzniesionej ok. 1902 r., położonej przy ul. Mokotowskiej 39 w Warszawie, wraz z terenem posesji, z uwagi na zachowane wartości artystyczne i naukowe. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Obiekt sąsiaduje z narożną kamienicą o zbliżonym gabarycie oznaczoną adresem Koszykowa 24, współtworząc z nią zamknięty układ obramowujący wspólną przestrzeń podwórza,. Obydwa budynki wzniesiono dla tych samych inwestorów – przedsiębiorcy budowlanego Apolinarego Szymborskiego i jego żony Cecylii, prawdopodobnie według projektu Juliusza Dzierżanowskiego. Pierwotnie w miejscu kamienicy przy ul. Mokotowskiej 39 stał przyuliczny pałacyk Szymborskich, zapewne dwupiętrowy, którego reliktem jest uskokowa forma elewacji podwórzowej domu frontowego wraz z wieloboczną przybudówką z tarasem.

Kamienica jest charakterystycznym przykładem warszawskiego domu czynszowego o wysokim standardzie, którego kształt wynika z zasad XIX-wiecznej urbanistyki. Chronologia i sposób kształtowania się zabudowy parceli odzwierciedla przeobrażenia tkanki miejskiej Warszawy i charakterystyczną dla tego okresu intensyfikację zabudowy śródmiejskich kwartałów, zyskującej wielkomiejski charakter. Obiekt jako spójnie zaprojektowana całość wykazuje wysokie walory artystyczne, uwidaczniające się w nasyconym secesyjnym detalem prześwicie bramnym i reprezentacyjnej klatce schodowej. Przestrzenie te dostarczają cennych przykładów rozwiązań dekoracyjnych w stylu Art Nouveau, które w warszawskich budynkach wskutek zniszczeń i powojennych ingerencji ocalały zazwyczaj jedynie fragmentarycznie. Walory plastyczne oraz wysokiej klasy poziom koncepcji i wykonania sztukaterii, wykonanych prawdopodobnie przez pracownię Franciszka Rotha, sytuuje je wśród najlepszych tego typu rozwiązań w Warszawie. W przejeździe bramnym pojawia się rozbudowana artykulacja złożona z pilastrów, płycin, kanelowanych konsol i podziałów sufitu oraz zdobienia w postaci główek kobiecych i roślinnego fryzu podsufitowego. We frontowej klatce schodowej schody, licowane białym marmurem ograniczone są metalową, ozdobną balustradą, zaś ściany obiega fryz z motywami stylizowanych tulipanów o miękko gnących się liściach i łodygach, tworzących misterne linearne sploty uzupełniony uskrzydlonymi maskami kobiecymi z motywami liści kasztanowca.

Cennym i jedynym zachowanym w obrębie fasady elementem definiującym styl obiektu są masywne balustrady balkonów o indywidualnym wyrazie oraz ozdobne, wolutowe wsporniki balkonów.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.