Brama Dąbrowskiego w Twierdzy Modlin w rejestrze zabytków

czwartek, 03 kwietnia 2014 12:09

Brama Dąbrowskiego, usytuowana w wewnętrznym obwodzie Twierdzy Modlin, wzniesiona w latach 1832-38, położona w Nowym Dworze Mazowieckim została wpisana do rejestru zabytków z uwagi na zachowane wartości historyczne, artystyczne i naukowe.

Obiekt przedstawia wartość historyczną i naukową, jako integralny element twierdzy Modlin. Jest przykładem dzieła obronnego charakterystycznego dla epoki, w której powstało. Mimo złego stanu technicznego, zachowuje czytelny układ przestrzenny i detale; wyróżnia się przy tym również walorami artystycznymi. Nadmienić należy, że nie sposób go całkowicie wyodrębnić spośród pozostałych elementów twierdzy. Pewne istotne jego cechy – jak nasyp ziemny, w którym został zbudowany oraz jego ukształtowanie – pozostają integralną częścią cytadeli. Te elementy, jak również zachowane podpory mostu prowadzącego do bramy oraz przylegająca z drugiej strony fosa, pozostają chronione jako część twierdzy Modlin, wpisanej do rejestru zabytków.

Budowla powstała w czasie rosyjskiej rozbudowy twierdzy napoleońskiej, prowadzonej po upadku powstania listopadowego. Pierwotnie nosiła nazwę Aleksandrowskije Worota. Obecną – Brama Dąbrowskiego – nadano po odzyskaniu niepodległości. Zbudowany z cegły obiekt stanowi część wewnętrznego obwodu obronnego twierdzy; umieszczony jest w wale ziemnym, w osi kurtyny między III i IV bastionem licząc z kierunku zachodniego. Parterowy od strony koszar, w części graniczącej z fosą liczy dwie kondygnacje, z wylotem bramy na wyższej. Od północnego-zachodu do bramy dochodził most, poprowadzony pod kątem do osi przejazdu. Pozostało z jego konstrukcji 16 ceglanych filarów stojących w fosie; oryginalne drewniane przęsła nie zachowały się.

Układ przestrzenny Bramy Dąbrowskiego należy do typowych rozwiązań fortyfikacyjnych. Usytuowany centralnie przejazd flankują bliźniacze pomieszczenia wartowni, przystosowane do obrony mostu. W dolnej kondygnacji mieszczą się trzy kazamaty strzeleckie (środkowa z przeciwwagą zwodzonego przęsła) zapewniające ostrzał czołowy fosy. Ostrzał flankujący umożliwiają galerie strzeleckie usytuowane pod kątem po obydwu stronach, zakończone – za murem Carnota – wyjściami na drogę straży.

Elewacje Bramy Dąbrowskiego opracowano w sposób typowy dla XIX-wiecznej architektury militarnej – w tym i większości obiektów na terenie twierdzy Modlin – z pozostawieniem ceglanego lica muru, detalami z profilowanej cegły i wyróżnionymi piaskowcem istotnymi elementami. Jednocześnie zindywidualizowano rysunek elewacji, aplikując w projekcie motywy neogotyku.

Obecnie budowla znajduje się w złym stanie technicznym, niemniej jednak wciąż czytelna jest pierwotna struktura, istniejąca substancja odznacza się walorami artystycznymi, a stopień zachowania umożliwia remont i rekonstrukcję.

Kolejny zabytek w Płocku

środa, 26 marca 2014 12:32

Dawny dom, obecnie budynek przedszkola, znajdujący się przy ulicy Kolegialnej 26 w Płocku, został wpisany do rejestru zabytków.

Obiekt został zbudowany w trzeciej ćwierci XIX wieku, w stylu neoklasycystycznym przez ówczesnego właściciela posesji – Stanisława Marczewskiego. Po II wojnie światowej przeszedł na własność państwa, od 1954 roku pełni funkcję przedszkola. Jest położony przy jednej z głównych ulic Płocka, w otoczeniu zieleni o charakterze parku.

Nieruchomość posiada wartości artystyczne, historyczne i naukowe. Zachowała autentyczną substancję i formę historyczną z czasów budowy. Jej harmonijna bryła, artykulacja elewacji i detal architektoniczny (obramienia okienne z trójkątnymi szczytami, żłobkowane filary i kolumny ryzalitu oraz dekoracyjna stolarka) są dobrze zachowane. Jest zabytkiem niepowtarzalnym na terenie Płocka, mającym analogie w budownictwie dworskim i willach podmiejskich. Zachowana substancja historyczna prezentuje zanikające techniki budowlane, konstrukcje oraz wystrój architektoniczny z drugiej połowy XIX wieku i są one świadectwem minionej epoki.

Konserwator w Nowym Dworze Mazowieckim wybrany

wtorek, 18 marca 2014 14:51

Marek Przeździecki został miejskim konserwatorem zabytków w Nowym Dworze Mazowieckim.

Marek Przeździecki jest z wykształcenia architektem, absolwentem Politechniki Warszawskiej. Ukończył podyplomowe studia konserwatorskie Ochrona Dziedzictwa Kulturowego – miasto historyczne na PW oraz podyplomowe studia z Zakresu Integracji Europejskiej w Centrum Europejskim UW. Obroniona rozprawa doktorska na Uniwersytecie Warszawskim: Znaczenie dziedzictwa kulturowego I Rzeczypospolitej dla integracji Europy Środkowej i Wschodniej z Zachodem. W służbach konserwatorskich pracuje ponad pięć lat, zajmując się m. in. zagadnieniami planowania przestrzennego i ochroną zabytków nieruchomych. Wcześniej pracował w administracji samorządowej w Warszawie i w Łomży, w administracji rządowej (radca ministra w Ministerstwie Spraw Zagranicznych) oraz we własnej pracowni architektonicznej. Ostatnio pełnił funkcje st. specjalisty Wydziału Zabytków Nieruchomych w WUOZ w Warszawie. Autor wielu zrealizowanych projektów architektonicznych, w tym kilku obiektów architektury sakralnej. Uczestnik wielu konferencji naukowych oraz autor artykułów poświęconych problematyce pozostawionego dziedzictwa kulturowego I Rzeczypospolitej na terenach państw bałtyckich, Białorusi i Ukrainy oraz zagadnieniom współczesnych procesów integracji europejskiej zachodzących na tym obszarze, a także artykułów poświęconych problematyce konserwatorskiej.
Interesuje się dziedzictwem kulturowym pozostawionym na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów (na Litwie, Łotwie i Estonii oraz na Białorusi i Ukrainie).

Porozumienie pomiędzy Wojewodą Mazowieckim, a Miastem Nowy Dwór Mazowiecki: „w sprawie powierzenia miastu Nowy Dwór Mazowiecki prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody Mazowieckiego, realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków” zostało zawarte 16 września 2013 roku.
Sprawy powierzone Porozumieniem, będą realizowane przez burmistrza Nowego Dworu Mazowieckiego, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje Miejski Konserwator Zabytków w Nowym Dworze Mazowieckim.

Dokument przewiduje, że Nowy Dwór Mazowiecki przyjmuje prowadzenie spraw z zakresu właściwości Wojewody Mazowieckiego, realizowanych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, dotyczących ochrony położonych w granicach miasta Nowy Dwór Mazowiecki - zabytków nieruchomych, z wyłączeniem nieruchomości, dla których miasto Nowy Dwór Mazowiecki jest właścicielem lub posiadaczem.
Są to m.in. sprawy wskazane w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dotyczące: wydawania zgody na prowadzenie prac/ badań konserwatorskich, restauratorskich, architektonicznych lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku. Ponadto innych działań prowadzonych przy zabytku wpisanym do rejestru takich jak: jego przemieszczanie, zmiana przeznaczenia lub sposobu korzystania z tego zabytku umieszczanie na zabytku urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, prowadzeniu kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, wydawania decyzji nakazowych.
Do spraw przekazanych porozumieniem należy również:
- realizacja zadań określonych w przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków lub odpowiednio ujętych w gminnej ewidencji zabytków tj. uzgadnianiu decyzji: o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, o warunkach zabudowy,
- realizacja zadań określonych w przepisach ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegających na: wydawaniu opinii, uzgadnianiu pozwoleń na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków
- w zakresie zadań określonych w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, polegających na wydawaniu zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków i pobieraniu opłat z tego tytułu, odraczaniu terminu uiszczenia opłat i ich umarzaniu.
Przekazane zostały także sprawy dotyczące wydawania zaświadczeń, decyzji lokalizacyjnych oraz prowadzenie postępowań egzekucyjnych w zakresie obowiązków wynikających z podlegających wykonaniu orzeczeń wydanych przez burmistrza Nowego Dworu Mazowieckiego na podstawie porozumienia.

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator zabytków nie będzie mógł przejąć do prowadzenia konkretnej sprawy czy tez wpłynąć na kształt rozstrzygnięcia. Jego kompetencje ograniczają się tu do kontroli nad prawidłowym wykonywaniem powierzonych porozumieniem zadań, prowadzonej w imieniu Wojewody. W ramach realizacji kontroli, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie mają prawo wglądu do akt spraw załatwianych na podstawie porozumienia. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków może po przeprowadzonej kontroli, w razie zaistnienia takiej potrzeby, wydać zalecenia pokontrolne oraz wyznaczyć tryb i termin ich wykonania.