Cmentarz żydowski w Żelechowie w rejestrze

wtorek, 04 czerwca 2013 10:36

Cmentarz żydowski położony w Żelechowie, przy ulicy Chłopickiego, został wpisany do rejestru zabytków ze względu na wartości artystyczne i historyczne.

Pierwsi osadnicy żydowscy w Żelechowie pojawili się w połowie XVII wieku. Początkowo, zmarłych grzebano na placu przy synagodze, między obecnymi ulicami Piłsudskiego, Pudły i 15 Pułku Piechoty „Wilków”. Nekropolia ta funkcjonowała do 1802 roku, kiedy to władze, kierując się względami sanitarnymi, nakazały gminie żydowskiej założenie cmentarza poza terenem zabudowanym. Nowy cmentarz żydowski powstał na wzniesieniu u zbiegu obecnych ulic Chłopickiego i Reymonta. Podczas II wojny światowej, na cmentarzu grzebano ofiary hitlerowskiego terroru. Dokonywano tu także egzekucji. Po wyzwoleniu, na cmentarzu chowano też ekshumowane szczątki Żydów z terenu powiatu garwolińskiego. Obecnie cmentarz jest zamknięty. Jego teren porasta drzewostan w wieku około czterdziestu lat. Pomiędzy drzewami, na krańcach cmentarza, usytuowane są macewy charakterystyczne dla nagrobnej sztuki żydowskiej. Przeważają nagrobki z 2 połowy XIX wieku i początku XX wieku. Wyróżniają się wśród nich pionowe płyty z piaskowca, pokryte reliefami z przedstawieniami symbolicznymi. Są to przeważnie świeczniki, dzbany z wylewającą się wodą, skarbonki, korony, księgi, lwy, jelenie, ptaki, drzewa, liście, często w otoczeniu bogatej ornamentyki geometrycznej i stylizowanej roślinności.

Cmentarz stanowi znaczący element w układzie przestrzennym miejscowości i pozostaje ważnym akcentem w jej krajobrazie. Jest także reliktem żydowskiej sztuki sepulkralnej i kultury materialnej. Związany z dziejami Żydów w Polsce, stanowi świadectwo ich historii oraz świadectwo dziejów miasta i jego okolic.

Murowana dzwonnica w Ostrołęce w rejestrze

wtorek, 21 maja 2013 14:52

Murowana dzwonnica, znajdująca się przy kościele farnym pw. Nawiedzenia NMP w Ostrołęce, została wpisana do rejestru zabytków.

Obiekt wzniesiono w latach 1909-10, według projektu architektów Karola Jankowskiego i Franciszka Lippopa, jako część realizacji zespołu sakralnego, w skład którego weszły: kościół, plebania i budynki gospodarcze.

Dzwonnicę zbudowano z cegły, w 1959 roku w miejscu poprzednio istniejącej. Budynek w swym kształcie i poprzez zastosowanie skromnego detalu architektonicznego w drugiej kondygnacji, łączy się z wizualnie zarówno z sąsiadującym kościołem farnym, jak i istniejącą wcześniej dzwonnicą. Obiekt stanowi materialne świadectwo rozwoju parafii, tworząc czytelny i historycznie zgodny układ kompozycyjny, a także jest świadectwem rozwoju miasta i ze względu na wartości historyczne, został wpisany do rejestru zabytków. Jednocześnie przy zachowanym tradycjonalizmie form i podkreślaniu związków z architekturą kościoła, stanowi przykład przenikania tendencji modernistycznych, które oprócz koncepcji Barbary Brukalskiej z 1958 roku, były podstawą planowanej, a niezrealizowanej pod koniec lat 30. XX wieku, kompleksowej rozbudowy całego założenia.

Kolejny zabytek w woj. mazowieckim

poniedziałek, 20 maja 2013 13:51

Murowany budynek plebanii, znajdujący się przy ulicy Kościelnej 46 w miejscowości Małkinia Górna, został wpisany do rejestru zabytków.

Obiekt wzniesiono w latach 1909-10, według projektu architektów Karola Jankowskiego i Franciszka Lippopa, jako część realizacji zespołu sakralnego, w skład którego weszły: kościół, plebania i budynki gospodarcze.

Budynek charakteryzuje prosta, asymetryczna bryła, stanowiąc twórcze połączenie i rozwinięcie wzoru mieszkalnego domu angielskiego oraz tradycji rodzimych. Założenia funkcjonalności budynku zrealizowano poprzez dostosowanie do konkretnych potrzeb użytkowników, czego wyrazem są zaprojektowane duże i wygodne powierzchnie przeznaczone do pracy – gabinet i kancelaria. Dodatkowo wprowadzono zasadę grupowania pomieszczeń – wydzielono części do pracy, odpoczynku i gospodarczą. W części budynku zachowała się oryginalna, drewniana stolarka okienna z wewnętrznymi okiennicami, a także drewniane podłogi.

Budynek plebanii w Małkini Górnej stanowi materialny wyraz rozwoju polskiej myśli architektonicznej i ze względu na wartości naukowe i historyczne został wpisany do rejestru. Jak uzasadniono w decyzji: ”Jest przyczynkiem do poszukiwań narodowej odmiany architektury modernistycznej, realizowanej nie tylko poprzez naśladownictwo różnorodnych form, w tym swojskich – ludowych, ale przez zwrócenie uwagi na funkcjonalność czy kształtowanie bryły w zależności od oczekiwań zamawiających i istniejących warunków ”.