Brama Ostrołęcka w rejestrze zabytków

piątek, 22 sierpnia 2014 10:12

Brama Ostrołęcka, zbudowana w 1836 roku wraz z kazamatą i murem Carnota oraz poterna z wartowniami i wałem ziemnym, będące elementami Frontu Ostrołęckiego Twierdzy Modlin, położone w Nowym Dworze Mazowieckim zostały wpisane do rejestru zabytków.

Przedmiotowe elementy Frontu Ostrołęckiego posiadają wartości historyczne i naukowe. Dokumentują rosyjskie oraz polskie (poprzez udział w budowie i projektowaniu rodzimych inżynierów wojskowych) budownictwo fortyfikacyjne z okresu 1 połowy XIX wieku, oparte o ziemne umocnienia uzupełnione ceglanymi budynkami i murem Carnota. Szczególnie wartościowa jest brama Ostrołęcka, która otrzymała także funkcję działobitni, co na terenie twierdzy jest rozwiązaniem wyjątkowym. Ponadto, w razie oblężenia, była ona narażona na dodatkowy atak od strony Narwi i zapewne z tego powodu odróżnia się ona funkcją oraz układem od pozostałych bram. Zmiany zachodzące w obrębie frontu dokumentują jednocześnie przeobrażenia techniki fortyfikacyjnej oraz rozbudowę samej twierdzy i modyfikację układu komunikacyjnego w obrębie Nowego Dworu Mazowieckiego. Jednakże te zmiany, głównie w najbliższym otoczeniu bramy, nie wpłynęły negatywnie na wartości zabytkowe. Obecnie nadal czytelny jest układ frontu i jego dawna funkcja, pomimo zadrzewienia wału, przysypania kazamaty i rozebrania części murów dziedzińca bramy. W opisywanej części frontu zachował się w dobrym stanie mur Carnota, pozbawiony jedynie części poprzecznic. O wartościach artystycznych świadczy głównie klasycystyczny detal architektoniczny zastosowany do dekoracji elewacji bramy i poterny, charakteryzujący się wysoką jakością wykonania i poprawnymi proporcjami.

Obiekty położone są w południowo-wschodniej części twierdzy Modlin i stanowią element obwarowania zewnętrznego, ograniczonego Narwią od południa, bramą kolejową od północy, fosą od wschodu i ulicą Obwodową od zachodu.

Budynek mieszkalny przy Grójeckiej 43 w Warszawie w rejestrze zabytków

piątek, 08 sierpnia 2014 14:45

Dom Spółdzielni Mieszkaniowej Profesorów Wolnej Wszechnicy Polskiej wraz z terenem posesji, wzniesiony w latach 1925-28, według projektu architektów Kazimierza Saskiego i Marcina Weinfelda, położony w Warszawie przy ul. Grójeckiej 43, został wpisany do rejestru zabytków.

Obiekt posiada wartości historyczne, naukowe oraz artystyczne. Jest przykładem stosunkowo dobrze zachowanego budynku mieszkalnego, wybudowanego w okresie międzywojennym, według najnowszych standardów, odchodzących od zasad kształtujących XIX-wieczną kamienicę czynszową. Dom cechuje się wydłużoną bryłą, usytuowaną wzdłuż ulicy i pierwotnie odsuniętą od niej. W przeciwieństwie do kamienicy czynszowej, nie posiada własnego podwórka ciasno okolonego oficynami, a stanowi element obrzeżnej zabudowy kwartału z przestronnym podwórzem pokrytym zielenią, zapewniającym mieszkańcom dostęp do świeżego powietrza. Rozluźnienie zabudowy wokół domu zapewniło także większe doświetlenie pomieszczeń dziennym światłem, co wpłynęło na podniesienie komfortu wszystkich mieszkań, bez względu na ich położenie w obrębie budynku. Podobna rolę odgrywają ryzality wraz z dziedzińcami, które dodatkowo oddzielają wejścia od ulicy, poprawiając tym samym bezpieczeństwo i wygodę użytkowników lokali. Od XIX-wiecznej kamienicy, dom spółdzielni odróżnia także rezygnacja z rozbudowanej strefy gospodarczej. Służbówkę umiejscowiono w kuchni - w formie wnęki - i pozbawiono oddzielnego wejścia. Prawdopodobnie wynikało to z niewielkiej zamożności mieszkańców, co ograniczało architektów, ale i zmusiło do znalezienia nowych rozwiązań, w pełni dostosowanych do oczekiwań i możliwości zleceniodawcy.

Dom profesorów dokumentuje także przedwojenne zasady spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego, które stwarzało możliwość nawet mniej zamożnym grupom społecznym, wybudowania wygodnych i komfortowych budynków mieszkalnych. Obiekt współtworzy Kolonię Lubeckiego, wpisaną do rejestru zabytków decyzją z 20.12.1993 roku, której powstanie zatwierdzono dwa lata przed zaprojektowaniem budynku dla profesorów. O wartościach artystycznych świadczy skromna, art decowska stylistyka. Jednakże, mimo wtórnych modyfikacji i niewłaściwie przeprowadzonych remontów, wystrój i układ budynku jest spójny z pozostałą zabudową osiedla, w której dominuje modernistyczna stylistyka. Projektanci, posługując się prostymi i geometrycznymi środkami, uzyskali elegancką i plastyczną architekturę, której horyzontalizm zrównoważyli strzelistymi oknami klatek schodowych oraz grą światła i cienia fasady. Szczególnie cenne jest, zachowane w praktycznie niezmienionym stanie mieszkanie, zlokalizowane w północnej klatce schodowej, przybliżające wystrój i wyposażenie wnętrza stosowanego w dwudziestoleciu międzywojennym. Ponadto, w tym mieszkaniu, podczas okupacji niemieckiej, znajdowała się skrytka na broń batalionu „Zośka”.

Willa „Spokojna” w Milanówku w rejestrze zabytków

środa, 06 sierpnia 2014 10:11

Obiekt wzniesiony około 1910 roku, położony przy ul. Niecałej 4, został wpisany do rejestru zabytków z uwagi na zachowane wartości artystyczne i naukowe.

Willa dokumentuje najwcześniejszy etap rozwoju miejscowości. Powstała dla Zygmunta Felicjana Skrobańskiego – wnuka Stanisława Moniuszki. Od kilkudziesięciu lat faktycznym posiadaczem i użytkownikiem budynku jest Miasto Milanówek.

Forma obiektu, choć częściowo zniekształcona, wraz z oryginalnymi rozwiązaniami materiałowymi i konstrukcyjnymi (w tym użycie pustaków imitujących kamień) oraz wyposażeniem, decyduje o jego wysokich walorach naukowych, jako dokument ówczesnych technik budowlanych i kultury materialnej. Z kolei walory plastyczne malowniczej bryły i wystroju budynku, wzniesionej w stylistyce secesyjnej charakterystycznej dla wczesnego modernizmu, określają walory artystyczne zabytku. Cechy stylistyczne willi wyróżniają ją spośród zabytkowej zabudowy mieszkalnej Milanówka, w której – obok mniej licznych przykładów oryginalnych rozwiązań – przeważają budynki z lat 20. XX wieku o kubicznej, historyzującej bryle zamkniętej mansardowym dachem, urozmaiconej werandami oraz tarasami z tralkowymi balustradami i attykami.