Wieża ciśnień w Pałukach zabytkiem

piątek, 01 września 2017 11:42

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – Jakub Lewicki podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków wieży ciśnień, wzniesionej około 1950-55 r., położonej w miejscowości Pałuki (pow. ciechanowski), z uwagi na zachowane wartości artystyczne i historyczne.

Obiekt miał służyć funkcjonującej wówczas linii kolei wąskotorowej, a także miejscowemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Rolnej. Jest dziełem architektury i zabytkiem techniki.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Modernistyczna willa rodziny Rotsteinów przy Krynicznej 6 w Warszawie zabytkiem

piątek, 18 sierpnia 2017 10:27

Jakub Lewicki – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków willi przy ul. Krynicznej 6 w Warszawie, z uwagi na zachowane wartości artystyczne i naukowe.

O wpis wnioskowały dwie organizacje społeczne: Stowarzyszenie ŁADna Kępa i Towarzystwo Opieki nad Zabytkami - Oddział w Warszawie.

Willę wzniesiono w 1938 roku według projektu z 1936 roku Lucjana Korngolda, jednego z wyróżniających się architektów młodszego pokolenia polskich modernistów, absolwenta Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W samej tylko Warszawie zaprojektował ponad 50 obiektów. W rejonie Saskiej Kępy z jego nazwiskiem wiązanych jest 7 budynków, zarówno pewnych projektów architekta, jak również dzieł mu przypisywanych, w tym dom własny przy ul. Królowej Aldony. Po 1945 roku w willi urządzono rezydencję ambasadora Francji. Następnie, od lat 60. XX wieku do 2015 roku funkcjonowała tu rezydencja ambasadora Tunezji.

Dom, oprócz samej formy architektonicznej zachował także klatki schodowe, jako jedyne komponenty dawnego wyposażenia definiujące walory plastyczne wnętrz - szczególnie zaś schody reprezentacyjne, wyróżniające się artyzmem i wysokim poziomem wykonania. Schody te łączą hol z salonem na piętrze i są osadzone w półcylindrycznym ryzalicie zachodnim. Stopnie wykończono różowym drobnoziarnistym lastryko kontrastującym z ciemnoszarym lastrykowym wykończeniem belki policzkowej. Wpisany w obszerny łuk bieg schodów ograniczono balustradą z brązu, od zewnątrz ukształtowaną jako pas reliefów, złożony z odlewów łączonych wzdłuż okutych brązem słupków konstrukcyjnych, na których zamontowano drewniany pochwyt. Na całej jej długości przedstawiono scenki figuralne z motywami polowania utrzymane w konwencji archaizującej. Poszczególne grupy rozmieszczone na młotkowanym tle i rozdzielone motywami roślinnymi przedstawiają postacie niosące upolowaną zwierzynę, łuczników oraz pościg chartów. Od strony wewnętrznej bieg ograniczają faliste panele z patynowanego brązu. Autor tego wysokiej klasy dzieła, jak również okoliczności jego zamówienia pozostają nierozpoznane.

Obiekt jest przykładem willowego budownictwa drugiej połowy lat 30. XX wieku. Artystyczne walory budynku wynikają z jego formy, wyrażającej poszukiwanie elegancji i klasycznej powściągliwości modernistycznej architektury. Koncepcję willi charakteryzuje osiowość i dyskretna monumentalizacja, zaś wizualny porządek projektu wyraża się w skontrastowaniu zamkniętego charakteru elewacji frontowej i bocznych z bogatą tektoniką elewacji ogrodowej o dwupoziomowym układzie przestronnych tarasów. Starannie przemyślany projekt willi Rotsteinów dobrze ilustruje dojrzałą fazę twórczości Lucjana Korngolda.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Siedemnaście schronów bojowych typu Ringstand 58c zabytkami

piątek, 18 sierpnia 2017 10:22

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – Jakub Lewicki podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków schronów bojowych typu Ringstand 58c, wybudowanych na przełomie l. 1944 i 1945, zlokalizowanych wzdłuż linii kolejowej na odcinku Warszawa Zachodnia - Warszawa Gdańska, z uwagi na zachowane wartości historyczne i naukowe. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Ringstand 58c to typ małego schronu, będącego niemiecką konstrukcją opartą na projekcie włoskim, wykorzystanym po raz pierwszy w walkach pod Tobrukiem w Afryce Północnej w 1941 r., skąd jego potoczna nazwa – „Tobruk”.

„Tobruki” stanowiły element sieci niemieckich umocnień obok schronów wartowniczo-obserwacyjnych, nasypu kolejowego, odpowiednio zaadaptowanej miejskiej zabudowy, transzej, zasieków, fortów z czasów carskich. Ich zasięg na mapie miasta obejmuje przede wszystkim: Cytadelę, Dworzec Gdański, kolej obwodową, Gazownię, Filtry, węzły komunikacyjne, Ujazdów. Pozostałe obiekty obronne zabezpieczały również Sejm i Port Czerniakowski oraz lewy brzeg Wisły aż do Cytadeli. Fortyfikacje niemieckie tworzyły pierścień wokół najważniejszych dzielnic Warszawy, czyniąc z niej twierdzę (Festung Warschau). Na podstawie przeprowadzonego rozpoznania w terenie należy stwierdzić, że przedmiotowe schrony rozmieszczone są nierównomiernie przede wszystkim wzdłuż nasypu kolejowego, pełniącego rolę wału obronnego. Skoncentrowano je w skupiskach po 2-4 w strategicznych punktach komunikacyjnych: na terenie Dworca Zachodniego, przy skrzyżowaniach linii kolejowej z ulicą Górczewską, z ulicą Obozową, przy rozjeździe torów na wysokości ulic Kozielskiej i Ostroroga. Rozmieszczenie Ringstandów 58c w przestrzeni Warszawy wyznaczało punkty kluczowe dla okupanta do utrzymania kontroli nad miastem, a tym samym strategiczne dla obrony stolicy przez jej mieszkańców. Pierścień umocnień, których trwałym śladem pozostały schrony, otaczał najważniejszą infrastrukturę Warszawy, powstałą do 1939 roku.

Po wojnie większość schronów zasypano dla bezpieczeństwa przechodniów, a część przykryto nawierzchnią. Dokładna lokalizacja wszystkich powstałych Ringstandów nie jest znana, ani nie jest łatwa do identyfikacji bez specjalistycznego sprzętu.

Z wnioskiem o wpis zwróciła się do MWKZ Fundacja Thesaurus.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.