Willa rodziny Hartwigów zabytkiem

wtorek, 16 maja 2017 15:59

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – Jakub Lewicki podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków budynku mieszkalnego, wzniesionego w latach 1927 – 30, położonego w Warszawie przy ul. Krynicznej 3 z uwagi na zachowane wartości artystyczne i naukowe.

Postępowanie wszczęto po rozpatrzeniu wniosku Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Oddział Warszawa oraz Stowarzyszenia ŁADna Kępa.

Parcela stanowiła własność Julii Goettel i jej rodzeństwa. W latach 1927-30 współwłaścicielka (wraz z mężem Mieczysławem Hartwigiem, synem Oskara Hartwiga, właściciela działającej od 1900 roku Fabryki Maszyn i Kamieni Młyńskich "Łagiewski i Hartwig") wzniosła na posesji piętrową willę. Dom nie doznał znaczącego uszczerbku podczas działań wojennych i szczęśliwie po 1945 roku pozostał w rękach rodziny.

Pochodząca z końca lat 20. XX wieku architektoniczna koncepcja budynku wpisuje się w zachowawczy nurt polskiej architektury rezydencjonalnej tego okresu, związany z poszukiwaniem przejawów stylu narodowego w tradycji lokalnej. Prezentuje styl bliski zabudowie wywodzących się z Anglii miast-ogrodów i innych ówczesnych miejskich zespołów zabudowy willowej. Artystyczne walory budynku wynikają z jego formy o kubicznej bryle zamkniętej czterospadowym dachem i przejawiają się w swobodnej kompozycji elewacji, urozmaiconych ryzalitami, werandami i tarasami. Detal ograniczono do skromnych akcentów, zaś całość odznacza się indywidualnym wyrazem i dobrymi proporcjami.

Wnętrza zachowały elementy dawnego wyposażenia, a forma architektoniczna budynku uniknęła przekształceń rzutujących w sposób istotny na jego wartości architektoniczne, co w opinii MWKZ decyduje o szczególnym walorze autentyzmu willi Hartwigów.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Gorzelnia w Janowie zabytkiem

wtorek, 16 maja 2017 15:55

MWKZ podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków budynku gorzelni w Janowie (gm. Mińsk Mazowiecki) wraz z otoczeniem, z uwagi na zachowane wartości artystyczne i historyczne.

Majątek Janów położony przy drodze Warszawa – Terespol obejmuje pałac w otoczeniu pozostałości parku oraz gospodarstwo położone w północno - zachodniej części zespołu pałacowego. W części gospodarczej zachowała się w niemal niezmienionym stanie gorzelnia. Zbudowano ją na początku XX w. dla Celiny Ceglińskiej - ówczesnej właścicielki majątku. Do 1939 r. gorzelnia wraz z majątkiem pozostawała w rękach rodziny Ceglińskich. W czasie działań II wojny światowej, majątek wraz z gorzelnią zajęli Niemcy. Po 1945 r. cały majątek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. Gorzelnia działała nieprzerwanie do lat 90. XX w. Obecnie stanowi własność prywatną. Po demontażu większości urządzeń produkcyjnych jest nieużytkowana.

Jej elewacje pokryto bogatą dekoracją architektoniczną – gzyms kordonowy i podokapowy, kroksztynowy i kostkowy, obramione płyciny oraz uskokowo obramione otwory okienne. Z dawnego wyposażenia gorzelni pozostały koła pasowe maszyny parowej, reszta to urządzenia z 2. poł. XX w.

Budynek gorzelni stanowi przykład architektury przemysłowej. Związany z historią Janowa i okolicy jest ważnym akcent w miejscowym krajobrazie.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Gmach główny Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zabytkiem

środa, 10 maja 2017 13:52

Jakub Lewicki – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków gmachu głównego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (skrzydła nr 1, 1A i 1B), wzniesionego w latach 1938-39 według projektu Stanisława Brukalskiego, położonego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4a, z uwagi na zachowane wartości historyczne, artystyczne i naukowe.

Sztab Generalny Wojska Polskiego powołano do życia tuż po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. na czele z generałem Tadeuszem Rozwadowskim, jako centralną instytucję Wojska Polskiego będącą głównym organizatorem Sił Zbrojnych i najważniejszym organem strategicznym. W 1928 został przemianowany na Sztab Główny WP, zaś w 1945 r. powrócił do pierwotnej nazwy.

Znaczące wartości historyczne budynku wynikają przede wszystkim z rangi istniejącej od 1918 r. instytucji. Tuz przed wybuchem wojny nowo wybudowany obiekt jedynie krótko funkcjonował jako siedziba Sztabu, dotychczas mieszcząca się w dawnym Pałacu Saskim. Następnie w okresie okupacji użytkowany przez SS jako koszary tzw. Stauferkaserne, w sierpniu 1944 r. jako starannie umocniony niemiecki punkt oporu znalazł się w rejonie intensywnych walk powstańczych. Zarazem jako prowizoryczne więzienie dla mieszkańców wysiedlonych z okolicznych kwartałów zabudowy, obiekt ten wiąże się z martyrologią cywilnej ludności Warszawy.

Oryginalna architektoniczna koncepcja budynku stylistycznie sytuuje się w nurcie umiarkowanego modernizmu obecnego przede wszystkim w reprezentacyjnej, monumentalnej architekturze gmachów państwowych. Przejawia się to z jednej strony we wprowadzeniu elementów tradycyjnej estetyki – symetrycznego rozkładu akcentów i sygnalizującej rangę budowli osiowości założenia. Z drugiej strony obiekt prezentuje typowo modernistyczne rozwiązania – proste, horyzontalne skrzydła kryjące powtarzalne trakty biurowe i charakterystyczny słupowy prześwit osłaniający strefę wejścia. Surową geometrię skrzydeł łagodzą miękkie krzywizny łączników-wież , tylnych ryzalitów i dyżurki oraz obecność ożywiającej bryły światłocieniowej okładziny piaskowcowej, chętnie stosowanej jako materiał elewacyjny w tym okresie. Jednocześnie okazała forma zewnętrzna, kryje skromnie wykończone wnętrza, których walory przejawiają się w masywnych formach holi i klatek schodowych ze starannie zaprojektowanym detalem balustrad. Powyższe cechy świadczą o wysokich wartościach artystycznych przedmiotowego budynku. Z kolei o jego wartościach naukowych decyduje walor typologiczny - siedziba sztabu stanowi obiekt reprezentatywny dla architektury gmachów państwowych i estetyki lat trzydziestych. Zarazem uzupełnia obraz dorobku architektonicznego Stanisława Brukalskiego.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.